Hava kirliliği, doğrudan çevremizdeki doğal yapıları etkileyen önemli bir sorundur. Özellikle travertenler, bu kirleticilerin olumsuz etkilerine maruz kalmaktadır. Bu benzersiz doğal oluşumlar, kimyasal ve fiziksel bozunma süreçleri nedeniyle zamanla zarar görüp, estetik ve ekolojik değerlerini yitirebilirler. Hava kirliliğinin travertenlere olan etkilerini anlamak, bu eşsiz yapıları koruma çabalarının önemli bir parçasıdır.

Hava kirliliği, travertenleri çeşitli şekillerde etkiler:

• Kimyasal Bozunma: Travertenler, özellikle sıcak su ile çökeltilmiş CaCO3 bileşimli kayaçlar olduğundan, hava kirliliği sonucu oluşan asit yağmurlarından etkilenir. Asit yağmurları, taş bünyesinde bulunan CaCO3’ün çözünmesine ve parçalanmalara yol açar.
• Jips Kristalleri: Atmosferik kirleticiler, traverten gözeneklerinde jips kristallerinin oluşmasına neden olur. Bu kristaller, ıslanma ve kuruma çevrimleri sırasında hacimce genişler ve bu genişleme sonucu oluşan basınçlar, travertenlerin parçalanmasına yol açar.
• Fiziksel Bozunma: Mevsimsel sıcaklıkların 0°C civarında olduğu iklimlerde tekrarlı donma-çözülme çevrimleri, kayacın zayıflamasına neden olur. Ayrıca, gözeneklerde biriken suyun donması sonucu oluşan basınçlar da kayacın ilksel yapısına zarar verir.

Bu olumsuz etkileri azaltmak için, Pamukkale Travertenleri gibi alanlarda kontrollü su akıtma sistemine geçilmiş ve özel araçların alana girişi yasaklanmıştır.