Afyonkarahisar Kalesi, tarih boyunca pek çok efsaneye ev sahipliği yapmış ve bu efsaneler, kalenin mistik havasını daha da derinleştirmiştir. Yüzyıllar içinde birçok medeniyete tanıklık eden bu kalenin duvarları, sadece askeri bir savunma noktası değil, aynı zamanda birçok insanın kaderini etkileyen olayların merkezidir. Her efsane, kalenin karakterini şekillendirirken, ziyaretçilerine de merak uyandıran bir atmosfer sunmaktadır.

Afyonkarahisar Kalesi'nin gizemini oluşturan bazı efsaneler şunlardır:

• Hazreti Ali ve Düldül'ün Ayak İzi: Efsaneye göre, Hazreti Ali, Afyonkarahisar'a geldiğinde Hıdırlık Dağı'nda konaklamış ve atı Düldül'ün ayak izi, kaledeki bir kayanın üzerinde kalmıştır.
• Battal Gazi Efsanesi: Battal Gazi'nin kaleyi kuşattığı sırada, kale komutanının kızı ona aşık olmuş ve bir not yazarak Battal Gazi'ye zarar gelmemesi için Bizans imparatorunun 100 bin kişilik orduyla yola çıktığını haber vermiştir. Ancak taş, Battal Gazi'nin kulağına düşüp onun ölümüne neden olmuş ve kız da kendini hançerle öldürmüştür.
• Çavuş Dede Efsanesi: Türk hükümdarının elçileri kalenin teslimini istemiş, ancak ret cevabı almışlardır. Bunun üzerine en güçlü çavuşbaşı, kaleyi almak için görevlendirilmiş ve su stokları tükenen askerler için dua ederek kılıcını kayaya vurmuştur. Yarılan kayadan su fışkırmış ve ordu, kaleye saldırarak kaleyi ele geçirmiştir. Çavuşbaşı bu savaşta şehit olmuştur.
• Dilek Yeri: Karahisar Kalesi, tarih boyunca evlenmek isteyen kızların kısmet diledikleri, kısmeti bağlı olanların ise kısmetlerinin açıldığı yer olarak da kabul edilmiştir.

Afyonkarahisar Kalesi'nin geçmişi, M.Ö. 1350 yılına, Hitit İmparatoru II. Murşil dönemine kadar uzanmaktadır.